18/10/2026

TRUNG TÂM HÀNH HƯƠNG ĐỨC MẸ NÚI CÚI (TP. ĐỒNG NAI)

Ngày 14-10-2026 tại núi Cúi, xã Thống Nhất - thành phố Đồng Nai đã diễn ra lễ khánh thành và cung hiến Đền Thánh Đức Mẹ Núi Cúi - một Trung tâm Hành hương Công giáo lớn nhất nước thuộc Giáo phận Xuân Lộc, được xây dựng tại một vị trí đắc địa trên ngọn núi Cúi nhìn xuống hồ Trị An thơ mộng... Quần thể này có tổng diện tích 13,627ha, được quy hoạch - thiết kế bởi Kiến trúc sư Ngô Viết Nam Sơn.

Trung tâm hành hương Đức Mẹ Núi Cúi – Ảnh: Duy Thức (nguồn tuoitre.vn)

THEO DẤU THỜI GIAN…

Năm 2005 khi Giáo phận Bà Rịa được hình thành và tách ra từ Giáo phận Xuân Lộc, thì những trung tâm hành hương lớn của Giáo phận Xuân Lộc như Trung tâm Đức Mẹ Bãi Dâu, Tượng Chúa Kitô Vua núi Tao Phùng tại tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu (cũ), nay thuộc thành phố Hồ Chí Minh cũng được chuyển quyền quản lý về Giáo phận mới Bà Rịa. Trước nhu cầu mục vụ cho một Giáo phận lớn nhất nước, Giám mục đương nhiệm lúc bấy giờ là Nguyễn Chu Trinh đã có ước mong xây dựng một trung tâm hành hương kính Đức Mẹ Vô nhiễm nguyên tội cho Giáo phận hiện đang trong tình trạng “trắng tay” (!).

Tượng đài Chúa Kitô Vua núi Tao Phùng (Vũng Tàu) – Ảnh: nguồn mia.vn

Khởi từ thao thức này, Giáo phận Xuân Lộc đã tìm một địa điểm xây dựng công trình mới. Ban đầu dự định đặt ở núi Chứa Chan (cũng có tên gọi là Gia Lào) thuộc huyện Xuân Lộc (cũ), nay thuộc xã Xuân Lộc - thành phố Đồng Nai nhưng do thuộc vành đai quân sự, Chính quyền đã đề nghị Giáo phận Xuân Lộc chọn một địa điểm khác. Đến tháng 11/2013, Giám mục Nguyễn Chu Trinh đã chính thức công bố kế hoạch xây dựng với địa điểm được chọn là ngọn núi Cúi thuộc huyện Thống Nhất (cũ), nay thuộc xã Thống Nhất - thành phố Đồng Nai.

Bước hoàn thiện tượng Đức Mẹ Núi Cúi – Ảnh: nguồn menuicui.com

Ngày 13-3-2014, Ủy ban Nhân dân tỉnh Đồng Nai (cũ) đã chính thức phê duyệt, giao quyền sử dụng đất cho Tòa Giám mục Xuân Lộc để triển khai xây dựng các công trình tôn giáo trên tổng diên tích quy hoạch 13,627ha. Ngày 18-9-2015, Giáo phận Xuân Lộc đã tổ chức Lễ đặt viên đá đầu tiên. Đến năm 2018 quy hoạch chi tiết 1/500 đã được thông qua, các khâu giải phóng mặt bằng, làm đường dẫn từ Quộc lộ 20 vào Trung tâm hành hương dài hơn 1km được nhanh chóng hoàn thiện chuẩn bị cho các hạng mục lớn.

Tượng đài Đức Mẹ Vô nhiễm Núi Cúi – Ảnh: nguồn giaophanxuanloc.net

Ngày 15-8-2018, chính thức khởi công hạng mục Tượng đài Đức Mẹ Vô nhiễm với tổng chiều cao 50m (mang ý nghĩa 50 năm thành lập Giáo phận Xuân Lộc: 1965 - 2015), gồm phần đế cao 17m (tuổi Mẹ Maria khi nhận lời truyền tin từ Sứ thần), thân tượng cao 33m (số năm tuổi đời dương thế của Chúa Giêsu). Phần đế có thiết kế ba tầng, mỗi tầng đều có lối đi riêng giúp khách tham quan dễ dàng tiếp cận và chiêm ngắm toàn cảnh ở nhiều góc độ khác nhau. Đến đầu năm 2022, bức tượng đã hoàn thành kiến trúc bề ngoài và đón những đoàn hành hương đầu tiên.

Nhà nguyện Thánh Thể tại Núi Cúi – Ảnh: nguồn menuicui.com

Trong giai đoạn từ 2022 – 2026, Trung tâm tập trung vào việc xây dựng Đền thánh Đức Mẹ Vô nhiễm nguyên tội, Nhà nguyện Thánh Thể và Nhà đa năng. Trên diện tích 5.568m², khu Đền thánh mang hình Triều thiên độc đáo, ở trên đỉnh có vòng nguyệt quế và Thánh giá mạ vàng cao 7m.

Đến tháng 10/2026, các công tác hạ tầng, quảng trường với sức chứa hơn 100.000 người, bãi xe và nội thất Đền thánh đều đã hoàn tất, sẵn sàng cho lễ Khánh thành và Cung hiến vào ngày 14-10-2026.                                                        

NÚI CÚI, ĐIỂM HẸN TÂM LINH…

Thực hiện ấp ủ của người Cha chung Giáo phận, Trung tâm hành hương Đức Mẹ Núi Cúi đã được xây dựng với mục đích tôn vinh quyền năng Thiên Chúa, tôn vinh Mẹ Maria - Đấng vô nhiễm nguyên tội và kính các Thánh Tử đạo Việt Nam. Với quy mô lớn mang tầm vóc thế kỷ, quần thể kiến trúc nơi đây vừa đa dạng màu sắc mỹ thuật Công giáo, vừa hàm chứa sâu sắc ý nghĩa thần học và tâm linh, đang dần trở thành biểu tượng kết nối cộng đồng.

Trung tâm Hành hương nhìn xuống hồ Trị An – Ảnh: nguồn Vatican News

Khác với những trung tâm hành hương Công giáo nổi tiếng dành kính Đức Mẹ như La Vang, Trà Kiệu, Tà Pao, Măng Đen, La Mã Bến Tre... gắn với niềm tin Đức Mẹ “hiện ra” hay một phát hiện tình cờ, Trung tâm Đức Mẹ Núi Cúi không được xây dựng dựa trên một sự tích hoặc trải nghiệm tâm linh nhất định. Việc chọn núi Cúi với phông nền thiên nhiên sơn thủy hữu tình để xây dựng một công trình tôn giáo, nói như Giám mục Nguyễn Văn Khảm, là để vẻ đẹp của núi đồi và hồ nước trở thành lời mời gọi cầu nguyện, chiêm niệm và nhận ra sự hiện diện của Thiên Chúa trong đời sống...

Đức Mẹ Núi Cúi thu hút nhiều khách hành hương – Ảnh: nguồn Cotrang.Org

Điểm nhấn chính của Trung tâm là linh đài trên đỉnh núi Cúi với tượng Đức Mẹ Vô nhiễm cao 33m, được đặt trên phần đế cao 17m. Đây là pho tượng cách điệu từ mẫu tượng Đức Mẹ Vô nhiễm tại Lộ Đức (Lourdes - Pháp). Dưới chân linh đài còn hiện diện những tác phẩm điêu khắc thể hiện Đức Mẹ Bảy sự và Đường Mân côi, giới thiệu cuộc đời Chúa Giê su và Mẹ Maria.

Đền thánh Đức Mẹ Núi Cúi – Ảnh: Nguyễn Thế Dương (nguồn vietnamnet.vn)

Trung tâm khu hành hương là Đền Thánh. Đây là một kiến trúc được xây dựng theo hình dáng triều thiên (vương miện) của Đức Mẹ với 12 ngôi sao, biểu trưng Thiên Chúa đã ban cho Đức Mẹ ơn vô nhiễm nguyên tội và đội triều thiên cho Người. Trên nóc là cây Thánh giá mạ vàng, vòm nóc là ngôi sao 12 cánh bằng kính tượng trưng cho 12 nhân đức của Đức Maria.

Cửa chính và bên trong Đền Thánh – Ảnh: Nguyễn Thế Dương (nguồn vietnamnet.vn)

Một công trình khác là Nhà nguyện Thánh thể, có kiến trúc mang dáng dấp ngôi nhà rông của các dân tộc Tây nguyên, diễn tả sự giao thoa giữa văn hóa bản địa và biểu tượng Kitô giáo. Nhà nguyện Thánh thể là nơi mọi Kitô hữu được mời gọi dừng lại chiêm ngắm mầu nhiệm Chúa Giêsu Thánh Thể.

Bên trong Nhà nguyện Thánh Thể – Ảnh: nguồn giaophanxuanloc.net

Theo con đường Thánh giá, khách hành hương phải vượt qua 365 bậc cấp tượng trưng cho số ngày trong năm để suy niệm về cuộc khổ nạn của Chúa Giêsu. Tại cuối con đường hiện diện tượng đài Lòng Chúa thương xót như một nhắc nhở rằng: Thập giá không phải là điểm kết thúc của đau khổ mà mở ra con đường cứu độ và niềm hy vọng phục sinh.

Đường Thánh giá rực sáng sắc màu mùa Giáng Sinh – Ảnh nguồn TTHHĐM Núi Cúi

Trong quần thể Trung tâm hành hương còn có đài Thánh Giuse, đài các Thánh Tử đạo Việt Nam, 12 nhà nguyện ghi dấu những nơi Đức Mẹ hiện ra tại Việt Nam và trên thế giới cùng những công trình phụ trợ khác, góp phần tạo nên một không gian phong phú và linh thánh mà mỗi điểm nhấn đều mở ra chiều kích của đời sống đức tin... 

• • •

Như một duyên tiền định, núi Cúi - phần sót lại của dãy Trường Sơn hùng vĩ bao gồm núi Bà Đen (Tây Ninh), núi Chứa Chan (Đồng Nai), núi Mây Tàu (Bà Rịa - thành phố Hồ Chí Minh), từ một địa điểm hoang sơ đã trở thành linh địa, điểm gặp gỡ giữa Trời với Đất. Cái tên “Cúi” diễn tả một động thái khiêm hạ có thể biểu trưng cho sự “cúi xuống” của Đức Maria trước tôn nhan và thánh ý của Thiên Chúa, và hôm nay Mẹ lại “cúi xuống” để lắng nghe lời van vỉ của đàn con, để nâng đỡ ủi an, để chữa lành...

Núi Cúi, nơi Trời - Đất giao hòa  – Ảnh nguồn giaophanxuanloc.net

Đứng từ đỉnh núi Cúi nhìn ra hồ Trị An mênh mông, khách hành hương được nhắc nhở rằng đời sống Kitô hữu là một hành trình lữ thứ, và mỗi Kitô hữu được mời gọi làm môn đệ thừa sai... Khi lòng người lắng đọng, những phiền não, lo toan hay khát vọng thẳm sâu đều có thể gởi ghắm vào lòng thương xót của Thiên Chúa với niềm tín thác, cậy trông...

Mai Kim Thành (Tổng hợp)